Zaterdagrubriek Johan Hut over Henk Pruijs

2010-11-20

Index  < Vorige  Volgende >

Fraai eerbetoon aan Henk Pruijs

Op een avond in 1970 waren leden van de schaakclub En Passant bijeen in een bijzaaltje van de Maranathakerk in Bunschoten-Spakenburg voor hun wekelijkse clubavond. Het was zoals gewoonlijk doodstil, totdat de deur werd opengesmeten, een grote jongeman binnenstapte en uitriep: "Waar is de bijeenkomst voor de jonge boeren?" Hij werd tot stilte gemaand door de schakers, die natuurlijk niet beseften getuige te zijn van een historisch moment: de schaakclub maakte kennis met Henk Pruijs. En Pruijs maakte kennis met de schaakclub, wat hij wel grappig vond, want hij kon zelf ook schaken.

In 2006 overleed Pruijs op 56-jarige leeftijd, tot groot verdriet van het hele dorp. Al vrij jong had hij het boerenleven vaarwel gezegd, omdat het hem te veel bond om van het leven te kunnen genieten. Dat hij tijdens het koeien melken schaaktijdschriften zat te lezen, was daarvoor niet genoeg compensatie. Bovendien wilde hij kletsen, met iedereen, bekenden en onbekenden. Maar koeien zeggen niets terug. Als verkoper van wol op markten werd hij gelukkiger. Hij kon lekker kletsen met vrouwen en voor het geval er schakers langskwamen had hij altijd bord en stukken bij zich.

Na zijn overlijden vatte Richard Vedder, destijds bestuurslid, het plan op een herinneringsboek te maken. Dat kwam er niet, maar vorige week verscheen wel een jubileumboek ter ere van het 75-jarig bestaan van En Passant. Daarin zijn maar liefst negentien pagina's aan Pruijs gewijd, nog afgezien van de keren dat hij in de andere verhalen opduikt. Vedder had namelijk wel veel materiaal verzameld en heeft er een fraai eerbetoon van gemaakt.

Henk Pruijs was een kleurrijke man en schaker, maar niet iemand die zijn partijen spectaculair opzette. In het boek staan voorbeelden van partijen waarin hij laconiek verdedigde en plotseling iets in de schoot geworpen kreeg. "Henk heeft altijd geluk", zei zijn vriend Arie van Diermen eens. De volgende partij uit een competitiewedstrijd tegen Sopsweps'29 rondde hij af met een prachtige matcombinatie. Dat was geen geluk, maar gewoon goed en het kwam voor Tom Bottema als een donderslag bij heldere hemel.

Bottema-Pruijs
1.d4 Pf6 2.c4 e6 3.Pc3 d5 4.Pf3 Lb4 5.e3 c5 6.a3 La5 7.cxd5 Pxd5 8.Ld2 cxd4 9.exd4 Pxc3 10.bxc3 Ld7 11.Ld3 Lc6 12.0-0 Pd7 13.Te1 Pf6 14.Pe5 0-0 15.Pxc6 bxc6 16.Df3 Dd5 17.Dh3 Lc7 18.c4 Dd8
Na 18...Dxd4 19.Lc3 kan zwart niet op c3 slaan vanwege Lxh7, dus volgt Lxf6 met stukwinst vanwege het mat op h7.
19.Tad1 Te8 20.Lc3 La5 21.Lc2 Lxc3 22.Dxc3 Dc7 23.Td3 Tab8 24.Tg3 Kf8 25.Te5 Tb7 26.h4 Teb8 27.Teg5 Ke7

Wit gaat recht op zijn doel af, terwijl Pruijs intussen doet alsof er niets aan de hand is. Nu faalt Txg7 op Ph5. Met zijn volgende zet ziet Bottema een fraaie matcombinatie over het hoofd.
28.Tc5? Tb1+!
Wit geeft het op. Hij wordt matgezet na 29.Lxb1 Txb1+ 30.Kh2 Pg4+ 31.Kh3 Pxf2+ 32.Kh2 Th1 mat.

Pruijs had een bijzondere voorkeur voor paarden, die vond hij sterker dan lopers. Vaak ook sterker dan torens. De volgende partij uit een wedstrijd tegen De Rode Loper (Utrecht) is typerend daarvoor.

Pruijs-Langerak
1.d4 Pf6 2.Pf3 g6 3.c4 c5 4.Pc3 cxd4 5.Pxd4 Lg7 6.e4 d6 7.Le2 0-0 8.0-0 Ld7 9.Le3 Pc6 10.Pc2 Dc8 11.Dd2 Pg4 12.Lxg4
Zonder nadenken gespeeld, een paard was volgens Pruijs meer waard dan een loper.
12...Lxg4 13.Lh6 Le6 14.Lxg7 Kxg7 15.b3 a6 16.f4 f5 17.Pe3 Tb8 18.Tac1 b5 19.cxb5 axb5 20.Db2 Kf7 21.Pcd5 Db7 22.Txc6
In dit geval had Pruijs gelijk: het paard was een belangrijke verdediger en de witte toren? Ach, daar komt toch een tweede toren voor in de plaats. Belangrijk is ook dat het paard op d5 nu het belangrijkste stuk op het bord wordt. Dat vond Pruijs althans.
22...Dxc6 23.Tc1 Da8
Zwart had zich hier met De8 moeten verdedigen.
24.Tc7 Tb7 25.Df6+
Zwart geeft het op, hij staat op de volgende zet mat.

Er zullen dit en volgend jaar wel meer jubileumboeken verschijnen, want nogal wat clubs zijn opgericht nadat Max Euwe in 1935 wereldkampioen werd. Het boek ‘Een mooie combinatie' van En Passant gaat vooral over de laatste vijftien jaar, omdat de club in 1995 ook al een jubileumboek maakte. Er staan verhalen in over de befaamde Kaaieman-toernooien, het eigen schaakgebouw, de eerste jaren in de KNSB-competitie en het huidige eerste team met Kortchnoi, Bosboom, Böhm en Carlier. Het boek kost tien euro, exclusief verzendkosten. Meer informatie op www.schaakclubenpassant.nl.

Johan Hut
20 november 2010
Gooi- en Eemlander, Noord-Hollands Dagblad, Haarlems Dagblad/IJmuider Courant, Leidsch Dagblad